Hipoterapia to termin wywodzący się z greki, który łączy w sobie dwa słowa: hippos (koń) i therapeia (terapia). Definicją hipoterapii jest usprawnianie psychoruchowe przy pomocy konia. Już w V w. p.n.e., za sprawą Hipokratesa (zwanego ojcem medycyny), odnotowano dobroczynne działanie jazdy konnej na ludzkie zdrowie. Prace Hipokratesa traktowały o łagodzeniu bóli mięśniowych i pobudzaniu prawidłowego funkcjonowania organizmu poprzez jazdę konną.
W Polsce terapia poprzez kontakt z koniem i jazdę konną stała się popularna w II połowie XX wieku.
Jeździectwo wpływa na powstawanie nowych połączeń neuronalnych w mózgu, pobudza krążenie krwi w organizmie, dzięki czemu przyczynia się do lepszego natlenienia narządów wewnętrznych oraz sprzyja regulacji ciśnienia tętniczego krwi. Terapeutyczna jazda konna działa pozytywnie na rozwijanie kompetencji społecznych oraz daje poczucie autonomii, co przekłada się na wzrost poczucia własnej wartości (tak istotny u osób z niepełnosprawnościami).
Hipoterapia jest działaniem mającym na celu przywrócenie sprawności lub poprawę funkcjonowania pacjenta. Jest to bardzo uniwersalna forma terapii, wpływająca na sferę: ruchową, emocjonalną, sensoryczną, społeczną i intelektualną.
Geneza hipoterapii na świecie:
Początki leczniczego użytkowania koni datuje się na ok. V wiek p.n.e.
Zapiski starożytnych Greków świadczą o wykorzystywaniu koni wierzchowych w celu łagodzenia dolegliwości spowodowanych nieuleczalnymi chorobami. Podczas igrzysk olimpijskich, zawodnicy sadzali osoby niepełnosprawne na najlepszych koniach wierzchowych w celu poprawy ich fizycznego i psychicznego stanu zdrowia.
Terapeutyczne wykorzystanie koni rekomendowali:
grecki lekarz Hipokrates, grecki filozof Sokrates, czy wybitny filozof i lekarz Ibn Sina, zwany Awicenną.
Historia hipoterapii w Polsce:
W czasach powojennych, kultywowanie jeździectwa kojarzącego się z tradycją narodową było nieprzychylnie postrzeganie przez komunistyczne władze. Nie dziwi więc fakt trudnych losów tej dyscypliny sportu i konieczność podnoszenia poziomu jeździectwa w późniejszym czasie.
W 1946 roku, w Ośrodku dla Niewidomych w Łodzi, wprowadzono jazdę konną jako ćwiczenie rehabilitacyjne dla pacjentów, zaś w 1962 roku, w Konstancinie Jeziornie pod Warszawą, prof. Marian Weiss, będący ówczesnym dyrektorem Stołecznego Centrum Rehabilitacji, zainicjował stosowanie zajęć konnych w leczeniu schorzeń układu kostnego. Prowadzeniem zajęć hipoterapii, jak również właściwym przygotowaniem koni, zajmowała się wówczas Urszula Schweitzer, która przez 18 kolejnych lat prowadziła tam zajęcia hipoterapii. Była ona również pierwszą kobietą startującą na warszawskim torze wyścigów konnych.
W latach 70., w Górniczym Centrum Rehabilitacji Leczniczej i Zawodowej w Reptach, prowadzono zajęcia hipoterapii dla pacjentów po amputacji kończyn dolnych. Zajęcia pozytywnie wpływały na ćwiczenie równowagi, jak również skracały naukę chodzenia aż o 6 miesięcy4.
W 1985r. odbyły się pierwsze w Polsce turnusy hipoterapeutyczne, zorganizowane i prowadzone przez zespół krakowskich lekarzy, w składzie których znaleźli się: dr Irena Solecka-Szpejda, prof. Stanisław Grochmal, dr Jan Miklasiński. Leczeniem objęte zostały osoby z wadami postawy, otyłością, porażeniami i inne.
W roku 1988 hipoterapia została oficjalnie uznaną formą rehabilitacji.
W następnych latach tę formę terapii zaczęto stosować w innych ośrodkach w Polsce, a lata 90. zapoczątkowały dynamiczny rozwój ruchu hipoterapeutycznego na terenie całego kraju, dając przy tym odkrywcze możliwości rehabilitacyjne w kolejnych przypadkach chorobowych.
W 1944r. wprowadzone zostały pierwsze w Polsce szkolenia dla hipoterapeutów, dające uprawnienia instruktora rekreacji ruchowej ze specjalnością hipoterapii.
Legitymację poświadczającą kompetencje zdobyte w tym zakresie przyznają Polskie Towarzystwo Hipoterapeutyczne (PTHip) oraz Polski Związek Jeździecki (PZJ).
Od roku 1999 PTHip posiada członkostwo w Międzynarodowej Federacji Jeździectwa Terapeutycznego (Federation of Riding for the Disabled International). Federacja ta jest organizatorem międzynarodowych konferencji, w których czynnie uczestniczą członkowie PTHip5.
Formy hipoterapii:
-
Fizjoterapia na koniu
-
Terapia poprzez kontakt z koniem
-
Psychopedagogiczna jazda konna